Bloemenveiling Flora, Tramremise en Houten Burcht
In de jaren voor de aanleg van de rotonde, zou u hier in de buurt hebben gestaan van drie voor Rijnsburg historisch belangrijke gebouwen:
Bloemenveiling Flora – Sinds 1980 staan de veilinggebouwen in de Kamphuizerpolder (achter het rijtje huizen rechts aan de overkant van de rotonde), maar voor die tijd stond Bloemenveiling Flora hier, op de plaats van het huidige appartementencomplex De Bloem achter u. De ontstaansgeschiedenis van de veiling kunt u hieronder lezen.
Bloemenveiling Flora
Op deze locatie stond tot 2018 het gebouwencomplex van Bloemenveiling Flora. Echter, al in 1980 was de daadwerkelijke veiling verhuisd naar het huidige, veel grotere complex in de Kamphuizerpolder. Van 1980 tot 2012 bleef het oude complex hier aan de Rijnsburgerweg dienst doen als bedrijventerrein.
De geschiedenis van Bloemenveiling Flora gaat echter veel langer terug en wel tot het begin van de 20ste eeuw.
De beginjaren – De wieg van Bloemenveiling Flora stond verderop aan de Oegstgeesterweg richting Katwijk, van hieruit gezien aan de rechterkant van de weg, net voorbij de kruising met de Tramstraat. Daar, bij de toenmalige tramhalte Het Wissel, stond het wachtlokaal annex café van de Noord-Zuid-Hollandse Tramweg Maatschappij, de exploitant van de Blauwe Tram. De uitbater van het café was de heer H. Coster. Rond 1900 werden in dit café naast andere zaken ook bloemen geveild. De ter veiling aangeboden bloemen lagen gewoon op het biljart en werden toen nog mondeling bij afslag verkocht. Hieronder is Tramhalte Het Wissel te zien op een foto uit 1912. De lichtgekleurde weg op de voorgrond is de Valkenburgerweg.
Het vervolg – In 1914 sloegen 17 kwekers de handen ineen en stichtten Bloemenveiling Flora. In datzelfde jaar werd ook overgegaan tot aanschaf van een eenvoudig mijntoestel.
Toen kort daarna de pacht van het pand door de Tramweg Maatschappij werd opgezegd dreigden de heer Coster en de veiling op straat te komen staan. Coster liet daarom voor eigen rekening een nieuw café met eenvoudige hotelaccommodatie bouwen op de hoek van de Oegstgeesterweg en de Tramstraat, met een aparte ruimte om bloemen te veilen. Zie de foto hieronder.
Tegel 20 voert u naar de plek waar zich eens tramhalte Het Wissel en het café/hotel van de heer Coster zich bevonden.
Omdat het veilingbestuur al in 1917 besloot om een geheel nieuw eigen veilinggebouw te laten bouwen, is het nieuwe pand van de heer Coster nooit gebruikt als veiling.
De nieuwe veiling werd gebouwd op de locatie waar u nu staat, aan de Rijnsburgerweg. Hier lag toen nog geen rotonde.
Het gebouw aan de Rijnsburgerweg bleef bestaan als bloemenveiling tot 1980 toen het huidige veilingcomplex in de Kamphuizerpolder in gebruik werd genomen.
Het oude veilingcomplex hier aan de Rijnsburgerweg bleef nog een tijdje in gebruik als bedrijventerrein en werd na een grote brand in 2012 gesloopt in 2018 om plaats te maken voor wooncomplex de Bloem.
Meer informatie over de geschiedenis van de Rijnsburgse bloemenveiling is te vinden in het boek ‘Duizend Jaar Rijnsburg’ (1974, J.B. Glasbergen en S.C.H. Leenheer) en in het boekje ‘Zo was Rijnsburg’ (2005, Simon Leenheer en Daan Hogewoning sr.). Beide boeken zijn in te zien in het Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg.
Tot slot hieronder een recente luchtopname van het huidige veilingcomplex Royal Flora Holland in de Kamphuizerpolder.
Voor meer foto’s van Bloemenveiling Flora zie de fotogalerij op de website van Genootschap Oud Rijnsburg.
——-Einde Bloemenveiling Flora——-
De Tramremise – Dit was vroeger een belangrijke centrale locatie voor het Blauwe Tramverkeer tussen Leiden, Katwijk en Noordwijk. De remise lag van hieruit gezien aan de linkerkant van de rotonde, ongeveer op de plek waar nu de supermarkt Hoogvliet staat. Het volgende verhaal gaat over de remise en over de Blauwe Tram.
De Tramremise
Het flatgebouw aan de Oegstgeesterweg boven de winkelgalerij heet de Remiseflat. Het dankt zijn naam aan de tramremise die hier stond van 1922 tot 1960. In deze remise vond het onderhoud plaats van het materieel dat in die jaren dienst deed op de elektrische tramlijnen tussen Leiden, Katwijk en Noorwijk, in de volksmond de Blauwe Tram genoemd.
Geschiedenis: Vanaf juni 1881 was Rijnsburg door middel van een stoomtram verbonden met Leiden en Katwijk en vanaf 1885 ook met Noordwijk. De huidige rotonde Rijnsburgerweg-Oegstgeesterweg bestond nog niet. Iets ervoor lag toen kruispunt de Splitsing. Daar splitste zich de lijn uit Leiden: rechtsaf via de Brouwerstraat naar Noordwijk en linksaf via de Sandtlaan naar Katwijk. Op dit kruispunt bevond zich halte ‘Splitsing Rijnsburg’.
Foto J. Eradus, collectie P. Eradus
In 1909 kwamen deze lijnen in handen van de NZHTM (Noord-Zuid-Hollandsche Tramweg Maatschappij). Nog in datzelfde jaar werd besloten tot elektrificatie. Om de nieuwe elektrische trams te kunnen onderhouden en repareren werd in Rijnsburg een remise gebouwd. Tegelijk met de geëlektrificeerde tramlijnen werd in oktober 1911 de remise in gebruik genomen.
Foto Collectie M.R. van den Toorn
Een ontwerpfout dreigde nog even een tijdige ingebruikname in de war te gooien. Tijdens de bouw werd geconstateerd dat de binten boven de ingang van de remise een halve meter te laag waren aangebracht. Kappoten en binten moesten worden verwijderd om de muren op de juiste hoogte te kunnen brengen. Ondanks deze tegenslag kwam het gebouw toch nog op tijd klaar en konden de geëlektrificeerde trajecten geheel volgens planning worden geopend.
De remise was een markant gebouw in Rijnsburg en bood in 1931 werk aan 74 personen. In 1960 werd de tram vervangen door de bus en werd de remise gesloopt. In maart 1962 werden de slooprestanten te koop aangeboden.
Vlak voor de sloop in 1961 – Foto F. van der Gragt
Meer informatie over de Blauwe Tram in Rijnsburg en met name over de lijn naar Noordwijk is te vinden op Tegel 9.
Canon van Katwijk , met een apart hoofdstuk over de tramverbindingen tussen Leiden, Rijnsburg en Katwijk, inclusief een mooie foto van de remise in de jaren vlak na de opening in 1911.
Boekje ‘De Nieuwe Blauwe Tram, Deel 9 – De NZH-kustlijnen van Leiden naar Katwijk en Noordwijk‘ (Stichting De Nieuwe Blauwe Tram; 2024), in te zien in Museum Oud Rijnsburg.
——-Einde De Tramremise——-
De Houten Burcht – Dit was een voormalig heropvoedings-instituut voor jongens uit de jaren vlak na het einde van de Tweede Wereldoorlog, gevestigd in oude barakken uit de oorlogstijd.
De Houten Burcht
Na de Tweede Wereldoorlog lieten de Duitsers achter de oude Bloemenveiling Flora een barakkenkamp achter. In 1946 werd dit ingericht als kamp voor jongens van 15 tot 18 jaar die niet thuis konden blijven vanwege een problematisch gezins- of woonsituatie, en jongens met NSB-ouders die in detentie zaten.
Op de foto ziet u een van de 4 barakken die in een vierkant stonden opgesteld achter de oude Flora bloemenveiling en die samen onder de naam de Houten Burcht na de oorlog nog 6 jaren dienst hebben gedaan als opvoedingsinstelling.
In het kamp was plaats voor 30 tot 40 jongens. De leiding was in handen van een “commandant”, bijgestaan door een kleine staf. Het doel was om ervoor te zorgen dat de jongens na hun verblijf zonder problemen aan het normale leven zouden kunnen deelnemen. Ze werden daartoe opgeleid voor verschillende beroepen, onder andere in de tuinderij. De opleiding kregen zij meestal buiten het kamp, bijvoorbeeld als stagiair bij kwekers.
De verblijftijd in het kamp was meestal een half tot maximaal anderhalf jaar. Eens per drie weken mochten de jongens een weekend op verlof. Soberheid was troef. Het zal voor die jonge jongens best een hele opgave zijn geweest om hier hun tijd uit te dienen.
In september 1951 is het kamp gesloten nadat het in totaal door meer dan 250 jongens was doorlopen. Op Youtube.com staat een leuk amateurfilmpje dat goed weergeeft hoe het dagelijks leven eraan toeging in het kamp.